top of page

De octopus en de Europese Unie die vist in bezette wateren

In Saharaanse wateren zit de beste octopus maar mag de EU er vissen? Carolien Roelants ging naar haar visboer.


Speciaal voor u ben ik vrijdag naar mijn visboer gegaan om te vragen naar octopus. Dat zit zo: het visserijakkoord tussen de Europese Unie en Marokko liep een week geleden af, en er wordt op dit moment níét onderhandeld over verlenging. Het al-dan-niet verlengen hangt namelijk in belangrijke mate af van de uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie of de wateren van de Westelijke Sahara er terecht bij zijn inbegrepen.


Marokko zegt: inbegrepen, want het heeft de voormalige Spaanse kolonie in 1975 bezet en in 1976 geannexeerd en dan zijn die wateren toch Marokkaans, of niet soms? Europa erkent die annexatie officieel niet, maar een beetje stiekemig ook weer wél. Getuige dat visserijakkoord waaronder 128 Europese vissers, in meerderheid Spaanse, de afgelopen jaren gewoon ook in Saharaanse wateren visten. Want dat zijn heel rijke gronden, de béste octopus komt ervandaan, en wat kan het Europa schelen, die Saharanen en hun zelfbeschikkingsrecht? En Marokko is een belangrijk land. Denk daarbij ook aan migranten.


Het Saharaanse onafhankelijkheidsfront Polisario ging jaren geleden naar de Europese rechter om bezwaar maken en kreeg in 2016, 2018 en 2021 gelijk. Volgens het Hof zijn Marokko en de Westelijke Sahara afzonderlijke gebieden en moet de Saharaanse bevolking meeonderhandelen over het visserijakkoord. Én ermee instemmen.


De Europese Raad en de Commissie hebben beroep aangetekend, en eind dit jaar of begin volgend jaar wordt er een nieuwe uitspraak verwacht. Ik heb eerlijk geen idee welke kant die opgaat, maar ik ben er wel heel zeker van dat Marokko niet gaat instemmen met echte Saharaanse inspraak. Elk land heeft zijn heilige huisjes en het Marokkaanse is de soevereiniteit over de Westelijke Sahara.


Hoe kwam ik nou op de Sahara en de vis? Dat kwam door het Israëlische nieuws op 19 juli van een „warme, persoonlijke brief” met een uitnodiging van de Marokkaanse koning aan premier Netanyahu voor een bezoek aan Marokko. (Even een zijsprong: terwijl die zo felbegeerde invitatie naar het Witte Huis maar uitblijft. Netanyahu is vorige week eindelijk naar Amerika uitgenodigd, maar Biden ontvangt hem waarschijnlijk in New York. Wanneer de VN-Assemblee weer opengaat en íédere wereldleider komt.) Maar waarom mag hij wel bij Mohammed VI op de thee? Simpel. Omdat Israël twee dagen eerder de Marokkaanse soevereiniteit over de Westelijke Sahara had erkend.


Zo’n erkenning heeft geen internationaalrechtelijke status. U herinnert zich dat president Trump in 2020 namens Amerika Marokko’s soevereiniteit over de Sahara erkende om de koning een duw te geven om zijn betrekkingen met Israël te normaliseren. Een transactie dus. Met name de Israëlische wapenindustrie deed sindsdien goede zaken. Maar er zijn nog geen volwaardige ambassades met echte ambassadeurs. Daar zal het nu vast wel van komen.


Terug naar de octopus. Die wordt hier in vooral diepvriesverpakking verkocht, hoorde ik van mijn visboer. Vangstgebied Marokko, liet hij me lezen, maar de verpakte octopus kon me niet meer vertellen waar hij precies vandaan kwam.


Of er zonder visserijakkoord nu minder op de markt komt, durfde de visboer niet te zeggen. Hoe dan ook consumeert de Europese burger, u zelf misschien, er steeds meer van. De BBC meldde onlangs dat plannen van een Spaanse multinational voor de eerste octopuskwekerij, op Gran Canaria, al vergevorderd zijn. Met een productie van meer dan een miljoen per jaar die in ijswater worden gedood.


Heeft u toevallig My Octopus Teacher gezien, de Oscarwinnende documentaire over de vriendschap tussen de filmmaker en een octopus? Ik wel. Ik eet geen octopus meer.


Een versie van dit artikel verscheen ook in de nrc van 24 juli 2023.

Recente blogposts

Alles weergeven

Comments


bottom of page